Jak działa komornik sądowy i kiedy można się z nim spotkać?

Komornik sądowy działa na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu opatrzonego klauzulą wykonalności, czyli tytułu wykonawczego. W praktyce oznacza to, że podejmuje czynności egzekucyjne dopiero po otrzymaniu wniosku wierzyciela wraz z tytułem. Z komornikiem można się spotkać w kancelarii, podczas czynności terenowych (np. zajęcia ruchomości) lub w toku kontaktu pisemnego i telefonicznego, najczęściej w dni robocze oraz – w uzasadnionych przypadkach – w soboty, w ustawowo dopuszczalnych godzinach.

Przeczytaj również: Jakie są konsekwencje braku współpracy z windykatorem terenowym?

Podstawa prawna działania komornika i jego rola

Komornik sądowy jest urzędnikiem państwowym działającym przy sądzie rejonowym. Realizuje egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego, zgodnie z ustawą z 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych oraz przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. Nie jest firmą windykacyjną i nie prowadzi negocjacji handlowych; wykonuje orzeczenia sądowe.

Przeczytaj również: Jak znaleźć korzystny kurs walut i oszczędzać na wymianie pieniędzy

Rola komornika polega na przymusowym wykonaniu świadczeń: pieniężnych (np. zapłata sumy pieniężnej) oraz niepieniężnych (np. wydanie rzeczy, opróżnienie lokalu – z zachowaniem ustawowych gwarancji). Nad jego działalnością czuwa prezes właściwego sądu rejonowego sprawujący nadzór sądowy.

Kiedy i w jakich okolicznościach można spotkać komornika

Do pierwszego kontaktu dochodzi zwykle po doręczeniu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji. Godziny pracy komornika obejmują dni robocze, a w uzasadnionych sytuacjach także soboty, z poszanowaniem przepisów o porządku domowym i mirze domowym. Czynności terenowe (np. zajęcie ruchomości) są zapowiadane lub podejmowane zgodnie z zakresem uprawnień określonych w ustawie.

Osoby zainteresowane informacjami o właściwości miejscowej lub organizacji kancelarii mogą skorzystać z wykazu, np. pozycje takie jak Komornicy w Zawierciu zawierają dane kontaktowe i informacje urzędowe. W sprawach indywidualnych kontakt następuje w trybie przewidzianym przez przepisy, po należytym wykazaniu legitymacji.

Zakres czynności egzekucyjnych: co komornik może zrobić

Komornik wykonuje czynności komornicze zgodnie z wnioskiem wierzyciela i zakresem tytułu wykonawczego. Może m.in. zająć wynagrodzenie za pracę, rachunek bankowy, wierzytelności od kontrahentów, ruchomości i – po spełnieniu przesłanek – nieruchomości dłużnika. Środki przymusu obejmują prawne zajęcie majątku oraz działania towarzyszące, w tym legitymowanie osób w celu ustalenia tożsamości.

W sytuacjach przewidzianych ustawą komornik może przeprowadzić przeszukanie lokali oraz zarządzić licytacje majątku (ruchomości i nieruchomości) w trybie publicznej sprzedaży. Czynności dokumentuje się w protokołach, a środki z egzekucji rozlicza się zgodnie z kolejnością przewidzianą w przepisach.

Prawa i obowiązki stron postępowania egzekucyjnego

Wierzyciel wskazuje sposób egzekucji w granicach prawa i może wnosić o poszukiwanie majątku dłużnika, jeśli jest to konieczne do wykonania tytułu. Dłużnik ma prawo do informacji o stanie sprawy, wglądu do akt w trybie przepisów oraz do składania wniosków i zastrzeżeń.

Osoby trzecie (np. domownicy, pracodawcy, banki) mają określone obowiązki udzielania informacji, chyba że przysługuje im ustawowe prawo odmowy. Obrona prawna obejmuje możliwość kwestionowania czynności w przewidzianych formach – bez utrudniania postępowania. Komornik ma prawo do legitymowania osób w celu ustalenia tożsamości przy czynnościach.

Jak wyglądają typowe etapy egzekucji

Po wpływie wniosku z tytułem wykonawczym komornik zakłada sprawę, nadaje sygnaturę i doręcza zawiadomienia uczestnikom. Następnie podejmuje czynności poszukiwawcze i zabezpieczające, w tym zapytania do rejestrów i instytucji finansowych, a w razie potrzeby dokonuje zajęć. Jeżeli zajęte składniki wymagają sprzedaży, komornik organizuje publiczną licytację według przepisów.

Środki uzyskane w toku egzekucji przeznacza się na zaspokojenie kosztów egzekucyjnych i świadczeń, zgodnie z kolejnością ustawową. W razie umorzenia postępowania komornik zawiadamia strony i rozlicza pobrane kwoty zgodnie z przepisami.

Kiedy można złożyć skargę na czynności komornika

Na czynności komornika oraz na zaniechanie dokonania czynności przysługuje skarga na komornika. Składa się ją do sądu rejonowego nadzorującego postępowanie, za pośrednictwem komornika, na urzędowym formularzu, w terminie i trybie określonym w Kodeksie postępowania cywilnego. Nadzór nad komornikiem sprawuje prezes sądu rejonowego, który kontroluje zgodność działań z prawem.

Skarga powinna wskazywać zaskarżoną czynność, zarzuty oraz wnioski. Dołącza się dowody, jeżeli są potrzebne do oceny zarzutów. Wniesienie skargi nie zawsze wstrzymuje egzekucję – decyzję w tym zakresie podejmuje sąd.

Kontakt, dni i godziny czynności

Godziny pracy kancelarii i terminy czynności ogłasza się w sposób zwyczajowo przyjęty (np. tablica ogłoszeń, strona internetowa). Czynności poza kancelarią przeprowadza się w dniach roboczych, a wyjątkowo także w soboty, z poszanowaniem praw uczestników i osób trzecich. Przed wizytą w kancelarii warto upewnić się co do właściwości miejscowej i sposobu potwierdzenia tożsamości.

Informacje urzędowe można znaleźć również w serwisach kancelarii, takich jak strona Komornik Sądowy Piotr Małek. Dane te służą wyłącznie celom informacyjnym i nie stanowią zachęty do kierowania wniosków.

Praktyczne odpowiedzi na najczęstsze pytania

• Kiedy komornik może wejść do mieszkania? Gdy jest to niezbędne do wykonania tytułu i w ramach przewidzianych prawem czynności (np. zajęcia ruchomości), z zachowaniem przepisów o przeszukaniu, protokołowaniu i poszanowaniu miru domowego.
• Co, jeśli zajęto konto bankowe? Bank wykonuje zajęcie w granicach prawa, z uwzględnieniem kwot wolnych od zajęcia i świadczeń wyłączonych z egzekucji; informacje o stanie zajęcia udzielane są uczestnikom postępowania.
• Czy można rozmawiać z komornikiem o spłatach? Możliwe jest składanie wniosków i oświadczeń procesowych; ewentualne porozumienia co do sposobu zaspokojenia podlegają przepisom i nie naruszają uprawnień wierzyciela.
• Jak sprawdzić termin licytacji? Ogłoszenia o licytacjach publikuje się w przewidzianych przepisami miejscach (np. portale licytacyjne sądowe, tablice ogłoszeń). Warunki udziału określone są w obwieszczeniu.

Najważniejsze zasady podczas kontaktu z komornikiem

• Okazuj dokument tożsamości, gdy komornik o to poprosi – służy to prawidłowemu ustaleniu stron i uczestników.
• Odbieraj korespondencję – doręczenia wywołują skutki procesowe.
• Przekazuj rzetelne informacje w zakresie wymaganym prawem; jeżeli przysługuje Ci prawo odmowy, wskaż podstawę prawną.
• Korzystaj z przysługujących środków ochrony, w tym skargi na czynności, we właściwym terminie i na właściwym formularzu.